Etik İlkeler

Genel Bilgiler

Aşağıda yer alan etik sorumluluklar Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından belirtilen etik kurallara ve sorumluluklara uygun olarak hazırlanmıştır. Dergimiz editörlerinin, danışmanların ve yazarlarının aşağıda yer alan etik kurallara uygun şekilde hareket etmesi beklenilmektedir.

1. Yazarlara Yönelik Etik Sorumluluklar

  • “Yazar”, yayımlanan bir çalışmaya bağımsız, entelektüel katkı sağlayan kişi olarak nitelendirilmektedir.
  • Yazar olarak belirtilen herkes, yazar özelliklerini taşımalı ve bu özelliklere sahip olanlar çalışmada sırayla listelenmelidir.
  • Çalışmadaki yazar isim sıralaması, ortak yazarların fikir birliği ile belirtilmelidir.
  • Yazarların, talep edildiğinde yazar listesini açıklaması gerekmektedir.
  • Yazışmadan sorumlu yazar, çalışma yayımlandıktan sonra, ihtiyaç halinde verileri ve ek bilgileri sağlamalıdır.
  • Yazarlık kriterlerine uygun olmayan katkılar; bağış toplama, veri toplama, çalışma grubunun genel yönetimi, yazım denetimi veya teknik düzenleme, kısaltma ve düzeltme tek başına yazarlık için uygun olmadığından “Teşekkür” bölümünde belirtilmelidir.
  • Bilimsel kriterleri karşılayan bir makalenin hazırlanması yazarların sorumluluğundadır.
  • Yazarlar, birebir aynı ya da benzer veri tabanına dayalı olan yazıları, aynı ya da farklı dilde, eşzamanlı olarak birden fazla dergiye göndermemeli, eserin özgün olduğunu ve farklı bir dilde, başka bir yerde yayımlanmadığını taahhüt etmelidir.
  • Editörlerimizi herhangi bir yazar anlaşmazlığı ile başa çıkmada destekliyor ve ayrıca yazarlıkta şeffaflığı önemsiyoruz. Yazarlıkta şeffaflığı artırmak için yerleşik ve gelişmekte olan endüstri standartlarıyla, örneğin ORCID ile entegre oluyoruz.

– Yazar değişikliği

Yayın hakkı devir formunda belirtilen yazar isimleri ve sıralaması makale işlemlerinin başlamasının ardından dikkate alınacaktır.

Bu aşamadan sonra;

  • Yayın hakkı devir formunu imzalayan yazarlar dışında bir yazarın ismi hiçbir zaman makaleye eklenilemez, yayın hakları devir formunda ismi yer alan yazarın ismi ise makaleden çıkarılamaz.
  • Yazar isim sıralaması değiştirilemez.

Makalelerin düzeltilmesi ve geri çekilmesi

  • Düzeltmelerin büyüklüğüne derginin editörü karar verir. Minör düzeltmeler direkt olarak orijinal makalede yapılır. Majör düzeltmeler kabul edilmeyebilir.
  • Gerektiğinde, makalelerin geri çekilmesi Yayın Etiği Komitesi (COPE) geri çekme kılavuzuna göre yapılacaktır.

– Sorumluluk

Yazarlar gönderdikleri makalelerde etik kurul kararı gerektiren araştırma sonuçlarının yer alması durumunda, etik kurul karar bilgilerini (kurul adı, tarihi, numarası vd.) makalede belirtmelidir.

– Çok Yazarlı Yayınlar

  • Birden fazla yazarlı makalelerde, yazar isimleri makalenin kapak sayfasında ve yayın hakları devir formunda, yayında olması gereken sıraya göre listelenmelidir.
  • Makale değerlendirme süreçlerinin yürütülmesi için, makale yazarlarının arasından bir yazışma yazarı seçilmelidir.

Makale ile ilgili yapılacak düzeltmeler/düzenlemeler ve diğer yazarların bilgilendirilmesi hususları yazışma yazarının sorumluluğundadır.

– Benzerlik

Benzerliğin, başkasının makalesini yazarın kendi makalesi gibi tanıtmaktan, makalenin önemli kısımlarını (atıfta bulunmadan) kopyalamak ya da başka sözcüklerle ifade etmeye, başkaları tarafından yürütülen araştırmaların sonuçlarında hak iddia etmeye kadar birçok şekli vardır.  Tüm şekilleriyle benzerlik, etik olmayan bir davranış olup kabul edilemez. Yazarlar orijinal çalışmalar teslim etmeli ve kaynaklar uygun biçimde alıntılanmalıdır.

COPE’ye göre benzerlik, araştırma burs başvuruları da dahil başkalarının yayımlanmış ya da yayımlanmamış fikirlerinin referans gösterilmeden kullanılmasından, karmaşık bir makalenin, bazen başka bir dilde, yeni yazarlık altında sunulmasına kadar uzanır. Planlama, araştırma, yazma ya da yayımlama aşamalarının herhangi birinde benzerlik yapılabilir; basılı ve elektronik versiyonlar için de bu geçerlidir.

İslami Araştırmalar Dergisi’nde makaleler benzerlik raporu ile birlikte değerlendirmeye alınır.

Benzerlik oranı yüksek, orijinalliği yetersiz, ciddi bilimsel ve teknik kusurları olan yazılar reddedilir

– Çoklu, Yedekli, Çift Gönderim veya Eşzamanlı Yayın

Bir yazar, temelde aynı bulguları açıklayan yazıları birden fazla dergide ya da birincil yayında yayımlamamalıdır.

Yazarların, birebir aynı ya da benzer veri tabanına dayalı olan yazıları, aynı ya da farklı dilde, eşzamanlı olarak birden fazla dergiye göndermeleri etik olmayan bir davranıştır, kabul edilemez.

Bir yazar daha önce yayımlanmış bir makaleyi başka bir dergiye değerlendirilmek üzere göndermemelidir. Bazı makale çeşitlerinin (örneğin; klinik kılavuzlar, çeviriler gibi) birden fazla dergide yayımlanması, belirli koşullar yerine getirildiğinde bazen uygun görülebilir.

Yazarlar ve derginin editörü, birincil belgedeki ile aynı bilgileri ve yorumları yansıtması gereken ikincil yayın konusunda hemfikir olmalıdır. Birincil referans, ikincil yayında alıntılanmış olmalıdır.

-Verilerin uydurulması ve tahrifi

Verilerin uydurulması, manipülasyonu ve tahrifi,  yayın etiğinin bir ihlalidir.

Bilimsel suistimal veya gönderilmiş ya da yayımlanmış makalelerde çalışmanın yürütülmesi ve bütünlüğü hakkında endişeler ortaya sürüldüğünde, dergi COPE kılavuzlarına göre hareket eder.

 -Alıntılama manipülasyonu

Bir yazı, sadece ilgili alıntıları içermelidir. Çalışmayla ilgili olmayan alıntıların dahil edilmesi, kesinlikle önerilmez. Benzer şekilde, yazarın kendine atıfı artırmak için kendinden ve ilgili olmayan yayınlardan atıf yapması etik dışıdır.

2. Danışmanlara Yönelik Etik Sorumluluklar

İslami Araştırmalar Dergisi’ne gönderilen tüm makaleler https://www.islamiarastirmalar.com/ web sitesi üzerinden otomasyon sisteme kayıt edildikten sonra; Editörler Kurulu tarafından derginin amaç ve hedefine uygunluğu ve yazım kuralları açısından ön değerlendirmeye alınır. Editörler Kurulu tarafından yayıma uygun görülen yayınlar iki farklı danışmana gönderilir. Danışmanların değerlendirmelerini yaparken aşağıdaki etik sorumluluklar çerçevesinde hareket etmeleri beklenilmektedir.

  • Değerlendirmeler tarafsız olmalıdır.
  • Danışmanlık yapanlar mutlaka görüş bildirdikleri konunun uzmanı olmalı, konuyla ilgili yeterli bilgiye sahip değillerse danışmanlık teklifini geri çevirmelidirler.
  • Danışmanlar araştırmayla veya yazarlarla çıkar çatışması içerisinde olmamalıdır.
  • Gizlilik ilkesi gereği danışmanlar inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir.
  • Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
  • Eğitici ve öğretici olma sorumluluklarının bir gereği olarak, danışmanlar yazarlara yol göstermeli, kırıcı ve onur zedeleyici yorumlardan, yazarın/yazarların yetersizlikleri ile ilgili ifadelerden kaçınmalıdır.
  • Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklar çerçevesinde gerçekleştirmelidir.

3. Editörlere Yönelik Etik Sorumluluklar

Editör dergide yayımlanan her makaleden sorumludur. Yayımladıkları materyalin kalitesini sağlamak ve yayımlanmış kaydın bütünlüğünü korumak durumundadır. Editörlerin değerlendirmelerini yaparken aşağıdaki etik sorumluluklar çerçevesinde hareket etmeleri beklenilmektedir.

  • Yalnızca akademik olarak karar verir ve verilen bu kararlar ile ilgili tam sorumluluk alır.
  • Çalışmaların adil ve tarafsız şekilde değerlendirilebilmesi amacıyla düşünce özgürlüğü ilkesine uygun hareket etmeye özen gösterir.
  • İş süreçlerini fikri mülkiyet haklarına ve etik standartlara uygun yürütür.
  • Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarf eder, sürekli olarak derginin gelişimini sağlamaya çalışır.
  • Yazarların ve danışmanların gizliliğini korur, danışmanlık sürecini de buna uygun yönetir.
  • Derginin süreçlerinin geliştirilmesi konusunda yazar, okuyucu ve danışman kurulu üyelerinin görüşlerini dikkate alır.

4. Çıkar Çatışması

Çıkar çatışması, bir bireyin özel çıkarları (çatışan çıkarlar) ile makul bir gözlemcinin,  bireyin davranış ya da kararlarının çatışan çıkarlar hususları tarafından motive edilip edilmediğini merak edeceği şekilde bilimsel ve yayımcılık aktivitelerine karşı sorumlulukları arasında farklılık olduğunda ortaya çıkar.

Olası çıkar çatışmaları dergiye ilk aşamada bildirilmelidir.

– Yazarlar:

Tüm yazarlar, çalışmalarının sonuçlarını ya da yorumlarını etkileyebilecek ve açıklanabilecek tüm finansal veya ilgili diğer çıkarları yazılarında izah etmelidir. Proje için tüm finansal destek kaynakları belirtilmelidir.

-Danışmanlar:

Danışmanlar, makaleyle bağlantısı olan, çalışmanın yayımlanmasından kâr ya da zarar elde edebilecek organizasyonlarla ilgili herhangi bir çıkarı, yazarların, fon sağlayıcıların ya da kurumların aralarındaki çatışan, iş birliği yapan ya da diğer ilişkilerinden veya bağlantılarından dolayı oluşan çıkar çatışması bulunan yazıları dikkate almamalıdır.

İslami Araştırmalar Dergisi, yazarlarla aynı kurumdan olan danışmanların fikirlerini elimine etmek için bir değerlendirme sistemi kullanmaktadır.

–  Editörler:

İslami Araştırmalar Dergisi, editörün yazısını editör kurulunun diğer üyelerine otomatik olarak ileten bir değerlendirme sistemi kullanmaktadır.

Editörler, makaleyle bağlantısı olan yazarların, firmaların ya da (muhtemel) kurumların aralarındaki çatışma, iş birliği ya da diğer ilişkilerinden veya bağlantılardan doğan çıkar çatışması bulunan yazıları dikkate almamalıdır. Böyle bir durumda yardımcı editör ya da editör kurulunun diğer üyelerinden incelemesini ve değerlendirmesini istemelidir.

5. Gizlilik

İslami Araştırmalar Dergisi gönderilen yazıları gizli belgeler olarak kabul eder. Yazılar hakkındaki hiçbir bilgi, yorum ya da karar; yazışmadan sorumlu yazar, gerçek danışmanlar ve dergi editörü dışında kimseyle paylaşılmaz.