Söylem Çözümlemesi Ve Rivayetlerin Anlaşılmasına Yönelik Katkıları

Söylem Çözümlemesi Ve Rivayetlerin Anlaşılmasına Yönelik Katkıları

Cilt/Sayı

2007 20. cilt – 1. sayı – Sosyal Değişme Modernleşme ve Din Özel Sayısı

Yazar

Salih ÖZER

Öz

Metinleri toplumsal uzantılarıyla bağlantılı bir dil çerçevesinde ele alarak arkaplandaki anlam dünyasını irdelemeye yönelik bir yöntem olan söylem çözümlemesi ya da analizi, özellikle belirli bir sosyo-kültürel çerçevede ifade edilmiş rivayetlerin anlaşılmasına katkıda bulunacak bir yapıda gözükmektedir. Bu yöntemin, özellikle metin/lafız-yorum-yorumcu gibi bileşenlerden oluşan bir bileşke metin anlayışıyla rivayetlere ilişkin anlamın tesisi konusunun irdelenmesi için de kullanışlı birtakım araçlara sahip olduğu söylenebilir. Yalnız dini metinler olarak hadislerin, zamansal-mekansal bağlantı ya da uzantıları belirgin olmayan versiyonları, bu kapsamın dışında gözükmektedir. Fakat yine de rivayetleri, tek tek ve yalıtık biçimde değil de, ait oldukları anlam ve söylem çerçevesi ya da dünyası bakımından bir bütünün parçaları olarak ele almak ve onların “dilini” yakalamaya çalışmak, bizi, en azından günümüzün ‘mantığını’ geçmişin metinlerinde aramak yanlışından kurtarabilir. Kanaatimizce bu husus, hadisler ile ilgili birçok eleştirinin de kaynağını teşkil etmektedir ve söylem analizi yöntemi, buna yönelik olarak mütevazi katkılar yapma ihtimali taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Söylem, Söylem Çözümlemesi, Metin. Hadis, Açıklama. Anlama, Şarih

Abstract

As a method of studying the mental background of the texts by examining tliem in the context o f a language with their social connotations, discourse analysis seems to be able to contribute to the understanding of riwayahs (narrations)—especially those uttered in a certain socio-cultural framework. h may be added to this fact that this method has several handy tools for establishing the meaning of riwayahs in the context of a composed text with text/ utter-ance-explain-explainer But hadith riwayahs as a religious text, especially the ones that do not have a particular time-space coordinates, seems to be out of this context. Nonetheless. taking up riwayahs not in isolation but as part of a whole in regard to the frameworks of meaning and discourse to which tliey belong, may help us keep ourselves away from making such mistakes as looking for ‘today’s logic’ in the texts of the past. We believe that this point is the main source of many criticisms directed to hadith and discourse analysis seems likely to contribute to solve this problem.

Keywords

Discourse, discourse analysis, text, hadith, explanation, understanding, commentator.